door Redactie | feb 8, 2014 |
De essaybundel ‘Sta op en leef, vader’ Van Said El Haji geeft een verbluffend eerlijk en vaak ontroerend kijkje achter de schermen van opvoeding, religie en schaamte.
Wat is er toch aan de hand met Marokkaanse jongeren dat zij zo onhandelbaar zijn? Overlast, criminaliteit, radicalisering, waar komen zij vandaan? Voor wie worstelt met deze vragen is de essaybundel ‘Sta op en leef, vader’ van de Marokkaans-Nederlandse schrijver Said El Haji een absoluut bindende leestip. Zelden heb ik een boek voor ogen gekregen waarin de auteur zo meedogenloos de heilige huisjes van zijn afkomst, cultuur en religie sloopt.
Het is de opvoeding, stupid! El Haji beschrijft zijn jeugd, zijn autoritaire vader, de schaamtecultuur en hypocrisie binnen zijn familie en gemeenschap en zijn worsteling met religie met wat de Angelsaksen brutal honesty noemen. Een onmarokkaanse eerlijkheid, zou ik zelfs zeggen. Dat is geen racistisch vooroordeel, ik heb in mijn jaren in Marokko met eigen ogen gezien hoe de norm is dat je zwijgt over dit soort zaken. Dit blijkt ook wel uit de verwijten die El Haji (maar recent ook Mano Bouzamour na zijn debuutroman ‘De belofte van Pisa’) vanuit de Nedermarokkaanse gemeenschap naar het hoofd kreeg en krijgt geslingerd: verrader, nestbevuiler, zelfhater.
Kun je een nest bevuilen dat nooit schoon is geweest? El Haji legt zijn familie onder een microscoop en niets of niemand ontsnapt. Zijn moeder, vier broers en zus verdienen hierbij een bijna even groot compliment als de schrijver zelf, want – zoals El Haji in de verantwoording vertelt – alle hebben erin toegestemd zich bloot te geven voor ‘Sta op en leef, vader’. En naakt staan zij daar: Said als winkeldief, moeder Zoeliga’s uithuwelijking, de psychosen van oudste broer Farid en – het meest schokkend – de moordpoging van vader El Haji op zijn dochter Nouria.
Pijn, frustratie, vervreemding en schaamte
Waar de auteur keer op keer laat zien hoe de familie wegkeek en zweeg toen deze drama’s zich tijdens zijn jeugd afspeelden, heeft hij als volwassene gekozen te beschrijven, te delen, conclusies te trekken. En ook die gaan ver: Said El Haji heeft islam de rug toegekeerd. Sterker, hij gelooft niets eens meer in de liefde. Ik krijg de indruk dat de wonden uit zijn jeugd nog lang niet zijn genezen en dat zijn boeken en stukken in de Volkskrant nog steeds als verband dienen. De pijn, frustratie, vervreemding en schaamte druipen van de pagina’s. Tegelijkertijd heeft de breuk met zijn cultuur van El Haji een man gemaakt, meer dan de autoritaire opvoeding van zijn vader ooit had kunnen bewerkstelligen.
De stijl is iets te gekunsteld (“terwijl ze zat te bidden, placht hij kiezelsteentjes naar haar te gooien”) en doet af en toe verlangen naar wat meer literaire pretentie, maar aan de andere kant past het soms aandoenlijke woordgebruik ook wel bij het gevoel van eenzaamheid en de ontroerende isolatie van (vooral) de jonge Said. De jongen die zo graag ergens bij wil horen, die zich nog geen Nederlander maar ook allang geen echte Marokkaan meer voelt. Die geen idee heeft hoe met meisjes, laat staan met vrouwen, om te gaan.
Als El Haji zich aan het einde van het boek probeert te verzoenen met zijn dode vader, komt dit geforceerd en ongemakkelijk over. De schrijver vraagt zich hoopvol af of vader zijn huidige levenswijze – ongelovig en ongetrouwd samenwonend met een Nederlandse vrouw – geaccepteerd zou hebben, maar na 150 pagina’s weet de lezer wel beter. De kloof tussen de generaties is te groot (Said bekent dat hij als kind erover fantaseerde zijn vader te vermoorden), waarbij het verontrustend is te zien dat El Haji beschrijft hoeveel Marokkanen om hem heen als volwassenen op hun vaders gaan lijken. Hoe kan zo ooit die spiraal van autoritaire, liefdeloze opvoeding en het hierdoor veroorzaakte dubbelleven vol schaamte van de kinderen worden doorbroken?
Het is onmogelijk te zeggen dat de El Haji’s model staan voor de gemiddelde Nedermarokkaanse familie, maar veel van de problemen in het gezin zie je keer op keer terugkomen in analyses over Marokkaanse jongeren. Bij wie zich interesseert in deze problematiek en geen genoegen wenst te nemen met oppervlakkige, populistische antwoorden of met politiek correct wegkijken en goedpraten, mag ‘Sta op en leef, vader’ absoluut niet ontbreken in de boekenkast. Het is niet alleen een must-read over, maar zeker ook vóór Marokkaanse jongeren. Dat zij El Haji lezen, herkennen en dezelfde conclusies durven te trekken is misschien wishful thinking, maar het zou een reuzenstap in de juiste richting zijn.
door Redactie | feb 6, 2014 |
Adel Taarabt werd woensdag gepresenteerd bij AC Milan. De Marokkaanse aanvallende middenvelder komt direct met een opvallende uitspraak.
Taarabt (24) wordt de rest van het seizoen gehuurd van Queens Park Rangers. Het afgelopen halfjaar kwam hij zonder veel succes uit voor Fulham. In Engelse media werd Taarabt vaak omschreven als iemand met een lastig karakter.
Geen moeilijke jongen
“Ik heb geen moeilijk karakter”, reageert de Marokkaan bij zijn presentatie. “Maar sommige mensen vinden het lastig als iemand direct en oprecht is. In de voetbalwereld worden types als ik niet altijd gewaardeerd.”
De dribbelaar weet wel waar de verhalen vandaan komen. “Aan de andere kant ben ik wel wat speels, en mijn houding is in de media negatief omschreven.”
Marokkaanse Balotelli
Bij Milan gaat hij echter voor een schone start. “Ik zal van iedere selectiespeler een vriend zijn. Toen ik hoorde van de interesse van Milan dacht ik gelijk: Ze hebben de Italiaanse Balotelli al, maar nu krijgen ze de Marokkaanse Balotelli erbij.”
De international kijkt uit naar de samenwerking met Super Mario. “Ik kan niet wachten om hem beter te leren kennen en vrienden met hem te worden.”
Een idool is Balotelli echter niet. “Nee, ik heb één idool en dat is Zinedine Zidane. Ik ben net als hij opgegroeid in Marseille. Ik ben ook een trequartista (aanvallende middenvelder, red.) en speel het liefst centraal. Maar aan de zijkant kan ik ook uit de voeten.”
door Redactie | jan 29, 2014 |
Sinds vandaag kan Zakaria Bakkali helemaal zelf op en neer reizen naar De Herdgang, het trainingscomplex van PSV. De aanvaller, die eind vorig jaar voor de Belgische nationale ploeg koos ten nadele van die van Marokko, slaagde vanochtend voor zijn rijexamen. Bakkali had blijkbaar haast om zijn rijbewijs te halen. Afgelopen zaterdag pas vierde de dribbelkont zijn achttiende verjaardag.
door Redactie | jan 26, 2014 |
Marokko heeft de halve finale van de African Nations Championship, de Afrika Cup voor spelers uit de eigen competitie, op een dramatische manier misgelopen. De ploeg van bondscoach Hassan Benabicha verloor met 3-4 van Nigeria in de kwartfinale.
Een dramatisch resultaat, want de Atlas Leeuwen stonden na 45 minuten nog op een royale 3-0 voorsprong. De eerste helft verliep voorspoedig voor de Marokkanen. Marokko begon zelfverzekerd aan het duel en was in de beginfase de betere partij. Het was dan ook niet onverdiend toen Moutouali de openingstreffer maakte.
Perfecte eerste helft
De speler van Raja Casablanca werd na een messcherpe counter bediend door El Ouadi en maakte met een prachtige stift de eerste treffer van het duel. Zijn ploeggenoot Iajour maakte niet veel later de 2-0. De aanvaller maakte het tweede doelpunt uit een vrije trap. Iajour krulde de bal prachtig binnen en liet de Nigeriaanse keeper kansloos.
Nog voor het aanbreken van de rust, maakte Marokko de 3-0. Weer was het Moutouali die een goed uitgevoerde counter, weer assist van El Ouadi tot doelpunt promoveerde. De Atlas Leeuwen gingen dus met een ruime voorsprong de kleedkamer in. Tijdens de tweede helft zouden ze echter een ander Nigeria aantreffen, dat beter en beter ging spelen.
Grote voorsprong weg
De Nigerianen maakten al gauw de aansluitingstreffer en binnen een kwartier werd het zelfs 3-2. Daarna bleef Nigeria op zoek naar de gelijkmaker. Marokko kwam moeilijk onder de druk uit. De Marokkanen kregen nog wel kansen, sommige levensgroot, maar konden de wedstrijd niet op slot zetten. Dat kwam ze duur te staan, want in de laatste minuut kwamen de Nigerianen door een afstandsschot op gelijke hoogte.
De verlenging bleek voor de uitgeputte Marokkaanse ploeg een brug te ver. Nigeria mistte kans op kans, waardoor de Marokkaanse supporters nog hoop hadden. Die hoop verdween na een blunder van keeper Lamyaghri. Hij schatte een voorzet verkeerd in. De doelman wist de bal nog wel te vangen, maar liet het los. Een Nigeriaan was er snel bij om de bal in het net te schieten, waardoor het 3-4 werd.
Zuur
In de laatste minuten van de verlenging kon Marokko geen vuist meer maken, waardoor de ploeg werd uitgeschakeld. Een zure uitschakeling, vanwege het weggeven van een royale voorsprong.
In de laatste minuten van de verlenging kon Marokko geen vuist meer maken, waardoor de ploeg werd uitgeschakeld. Een zure uitschakeling, vanwege het weggeven van een royale voorsprong.
door Redactie | jan 25, 2014 |
Ibrahim Afellay is opgenomen in de wedstrijdselectie van Barcelona voor het duel met Malaga. Coach Gerardo Martino heeft dit vandaag bekendgemaakt.
De Nederlandse voetballer werd vrijdag door de medische staf na een langdurige bovenbeenblessure al volledig fit verklaard.
Afellay speelde in mei 2012 zijn laatste wedstrijd voor Barcelona. Hij werd daarna verhuurd aan het Duitse Schalke 04, waar hij zijn zware blessure opliep. Hij keerde daarna terug naar Spanje.
door Redactie | jan 20, 2014 |
Eveline van Wanrooij:
Een paar weken terug stapte ik na een etentje met vriendinnen in een taxi. De taxichauffeur vertelde dat hij “een berber” was. Ik wenste hem een gelukkig en gezond 2964 toe. Dat snapte hij niet. “Amazigh Nieuwjaar”, zei ik. Nee, nooit van gehoord. Ik vroeg hem wat hij wist van de Amazigh cultuur. Hij legde uit dat hij islamitisch was en dat hij niets wist van zijn roots. De rest van de taxirit luisterde hij geïnteresseerd naar mijn verhalen over zanger Khalid Izri en zijn bezoek aan Rotterdam, volksheld Mohammed El Khatabbi en de Amazigh Nieuwjaarviering in Theater Zuidplein. Bij het uitstappen bedankte hij me voor de kennis over zijn cultuur.
Toegegeven, ik kende die verhalen ook niet, maar legde mijn oor gretig te luisteren toen partner Rachid Benhammou zijn eigen roots aan het ontdekken sloeg. Hij liet me muziek horen, toonde de traditionele klederdracht, liet me het bijzondere schrift zien en stelde me voor aan verschillende Imazighen. Mijn interesse sloeg om in trots. Ons prachtige kind Salvador heeft per slot van rekening dezelfde roots. We spraken af hem zoveel mogelijk kennis te geven over de Nederlandse en Amazighcultuur; de rest (religie, voetbalclub, hobby, banen) is zijn eigen keuze.
De geslaagde theatervoorstelling met Khalid Izri smaakte naar veel meer. Maandenlang was hij aan het organiseren, met afgelopen zaterdag als resultaat. De avond begon voor Salvador en mij met een kopje goddelijke harira, niet geheel toevallig gemaakt door Rachids zus en verkocht door twee nichten en een neef. Verschillende meiden spotten ons schattige halfbloedje en kwamen geïnteresseerd informeren. Dat hij geen Islamitische naam heeft, wordt hier sneller begrepen dan bij een gemiddeld Islamitisch feest. Het maakte meteen een relaxte indruk en áls er al geoordeeld werd over anderen, was het positief.
Vol interesse loop ik langs de kraampjes. Dat had ik nog niet eerder gezien; een kraampje met Amazigh sleutelhangers, vlaggen, tassen en prachtige sieraden, ongetwijfeld gemaakt door oude vrouwen in een kleine droog dorpje in Noord Afrika. Ook de hoeveelheid taboedoorbrekende boeken van uitgever Jurgen Maas verbaasde mij. Een andere dame, Najat van Henna Happiness, verkocht haar mooie zelfgemaakte kaarsen. Het aanbod was in mijn ogen ongekend aantrekkelijk.
Nadat de gong klonk, duurde het nog zeker een half uur voordat de voorstelling kon beginnen; een typisch Marokkaans trekje om op je dooie akkertje naar de zaal te gaan. Het gekke is dat niemand dat erg vindt, omdat iedereen wéét dat dit gebeurt als je 400 Marokkanen bij elkaar zet. Ook het heen en weer lopen in een theaterzaal is iets wat je bij een zaal vol Nederlanders niet snel tegenkomt. Gelukkig maar want met een kind van twee loop je de hele avond te rennen, show of geen show. Bij de eerste klanken van het voorprogramma waarin Salvadors oom en twee neefjes meededen, gingen de eerste mensen al naar de kant om te dansen. Luid applaus, vlaggen, joelende dames, dansende mannen, er gebeurt van alles in zo’n zaal. Zelfs de burgemeester die op de eerste rij naast Ahmed Marcouch zat, moest een enthousiast dansende man voor zijn neus dulden.
Bij het begin van Imetlaa, de bekende Amazigh band, gaat het dak eraf. Overal staan dansende groepjes mensen, iedereen meezingend of met een grote glimlach. Gek genoeg klap ik hier wel naar hartenlust mee en bij Nederlandse muziekoptredens niet, want meeklappen is voor sukkels. Driekwart van de voorstelling sta ik als enige Nederlandse naast mijn stoel mee te dansen met Salvador. De muziek van Imetlaa is zó aanstekelijk, daar kún je niet bij stil zitten. De Afrikaanse
klanken zijn duidelijk hoorbaar en doen me terugdenken aan de tijd dat ik veel reisde.
In de pauze valt me weer op hoe relaxed de sfeer was; mannen, vrouwen, kinderen, alles staat door elkaar. De vrouwen waren prachtig gekleed en niet de totaal-over-de-top-bling-bling-hysterie die bij Islamitische huwelijken gebruikelijk is. Het valt me overigens op dat hoe meer bling bling de dames dragen, hoe harder de mannen gescheiden willen zitten. Hier waren de sieraden symbolisch bescheiden en de groepen gemengd; hier voel ik me als Nederlandse thuis. De boze ogen die je als Nederlandse in de Islamitische kringen soms ten deel valt, waren hier niet welkom. Want ondanks dat de Imazighen voor alles en iedereen open staan; van kortzichtigheid en extremisme is men hier wars. Sterker nog, dan word je netjes met een snel verzonnen excuus buiten de deur gezet. Als je hoofd niet vertroebeld wordt door het onuitputtelijk oordelen van anderen mensen, houd je blijkbaar ruimte over voor hogere kunsten, muzikale talenten en levenslust. En dat siert de Imazighen, voor mij staat deze cultuur voor vrijheid, openheid maar vooral waardigheid. Alle drie meer dan aanwezig op mijn mooiste Nieuwjaarsborrel ooit. Inderdaad, borrel, want ook aan borrelende Marokkanen geen gebrek deze avond. Je hoort in gedachten de Horeca-afdeling van Theater Zuidplein al paniekerig roepen: “Jongens, de Marokkanen komen! Bestel snel tien fusten extra!”
De veel belovende stand up comedian Mo el Khamssi, krijgt de zaal collectief aan het schaterlachen. Hij mag het podium niet verlaten, voordat men uitgelachen is. En dat duurt gelukkig vrij lang. Halverwege het optreden van de populaire zangeres Milouda moet ik het voor gezien houden. De tweejarige zet het net iets te vaak op een rennen wat met een volledig uit hun dak gaand publiek lastig is. Buiten dat heb ik hem al twintig keer van het podiumtrapje moeten halen, de weg naar het podium is te aantrekkelijk. Terwijl ik thuis nog nageniet met mijn nieuwe Amazighsieraden, CD’s en boeken, gaat het feest in the Theatercafé nog even door. Ik hoor de dag erna verhalen van stiekem opgetrommelde tamboerijnen nadat de muziek is uitgezet, alles even relaxed en feestelijk. Om half drie druppelen de laatste Imazighen richting huis. Ongetwijfeld allemaal even enthousiast en met een nieuw opgepoetste identiteit. Zoals Amazigh Times al schreef, de Point of No Return is ingeslagen, de onderdrukte Amazighcultuur met al haar prachtige facetten slaat keihard terug. Hoe? Met vrijheid, openheid en waardigheid. En daar kunnen we in Nederland met plezier naar uitkijken!
Via deze weg wil ik iedereen bedanken voor het fantastische volksfeest van afgelopen zaterdag! Ik ben trots de Vrouw Van de aanstichter te zijn en nog trotser de moeder van een prachtventje te zijn met die wortels. Assegwas Amaynu, tot in 2965.
Eveline van Wanrooij is een geboren Oostvoornse, en huidige Rotterdamse, waar ze met haar bedrijf Discovery Tours rondleidingen en dagtochten geeft. Tijdens haar laatste jaar studie leert ze Rachid Benhammou kennen. de klik tussen beiden leidt na tien jaar totieen relatie en in 2011 zelfs tot een zoontje, Salvador. Naast reizen, lekker eten en Sparta is haar gezin momenteel haar grootste hobby.
De essaybundel ‘Sta op en leef, vader’ Van Said El Haji geeft een verbluffend eerlijk en vaak ontroerend kijkje achter de schermen van opvoeding, religie en schaamte.