Maatschappijkritiek door middel van traditionele liederen

Gister werd in het gezellige Amsterdamse theater De Cameleon de internationale vrouwendag gevierd. De viering werd door de Marokkaanse Vrouwenvereniging Nederland georganiseerd.

Bestuurslid Fatima Ballah hield een uiteenzetting over de rol die de Marokkaanse traditionele liederen hebben in de Marokkaanse samenleving. De Izran, zoals deze liederen genoemd worden,  fungeerden als een geoorloofde vorm om maatschappijkritiek te uiten. Door middel van deze liederen werden gevoelens geuit en konden veelal vrouwen het heersende gezag in de samenleving ondermijnen en kritiek uiten en aangeven wat ze willen.

Na een korte discussie over het belang van deze liederen in de hedendaagse samenleving werd er 2 korte gedichten door de poëet Yuba Zalen voorgedragen. Deze gingen over de vrouw en haar vrijheid.

Het beginnende maar veelbelovende duo Aicha Kandicha  kreeg de lachers op hun hand met een korte sketch over de positie van de vrouw in het land van migratie.

De avond werd muzikaal afgesloten met een uniek optreden van een nieuw izran-band in Nederland en een akoestisch optreden van de artiest Khalid Izri die met enkel een gitaar, Riffijnse fluit en mondharmonica man én vrouw op de dansvloer kreeg.

Wereldoorlog tegen de Rif en de Riffijnen

De speech van journalist Mohamed Amezian die hij heeft voorgedragen tijdens de openingconferentie van het jaar van Abdelkrim el Khattabi in Utrecht. 50 jaar na diens overlijden.

Continueer jullie segregatie…
Continueer  jullie dwaasheid…

Maar wees ervan overtuigd dat jullie niet zullen ontkomen aan de revanche van het verleden. Abdelkrim zegevierde toen hij uw misleiding van uw volkeren heeft ontmanteld. Daar staan jullie dan, uitgekleed, wat zijn jullie nu voornemens te doen?

Uw volkeren heeft een eerlijk en bindend vonnis over u uitgesproken toen zij u verzochten te verdwijnen. Maar helaas, anders dan uw volkeren zullen jullie arrogant blijven, dat is jullie karakter. Maar zoals de poëet Abou el Kacem Chebbi eens zei: ‘als een volk ooit wil leven dan kan het lot niet anders dan gehoorzamen’

Wie heeft het mogelijk geacht dat de vlag van de Riffijnse republiek uit het as zal herijzen? Het was eerst een eenzame vlag die wapperde tijdens een demonstratie in een geïsoleerde stadje dat onrecht voelde. Maar nu wappert de vlag van de republiek in Marokko, Europa en op heel moeder aarde. Dit ondanks uw geld en weerwil van uw spionnen en andere dienaren. Zal het verwijderen van de Riffijnse vlag uit een voetbalstadion voldoende zijn om het voortschrijden van het leven te stoppen? Wees er maar  van overtuigd dat jullie doods zijn in de harten van jullie volkeren, dat de tijd jullie verafschuwt en de geschiedenis jullie belachelijk maakt.

Abdelkrim bestrijdt jullie niet en zal dit ook nimmer doen. U verklaarde Abdelkrim vogelvrij maar in plaats van trots heeft u zonde geoogst. Waren jullie het niet die in 1926 op de overgave van de held toostte met de kolonisator? U bedankte voor de redding van ‘de rebel’. Zonder enige gene besloot u vervolgens om ieder spoor van hem uit het geheugen van Marokko te wissen. Zijn jullie de samenzwering waarbij Abdelkrim verbannen werd naar La Réunion vergeten? Hebben jullie het complot verdrongen waarbij Abdelkrim in 1947 in Cairo strandde? Tot de dag vandaag observeren jullie zijn ballingschap, zelfs nu Abdelkrim er niet meer is.

Het is een illusie te denken dat el Khattabi een verleden is dat jullie begraven hebben.
Al 50 jaar lang bestrijden jullie zijn koers vanwege zijn visie en censureren jullie zijn recht van spreken. Weet dat El Khattabi zich noch tot jullie en noch jullie superieuren richtte. Hij richtte zich tot ons geweten. Hij richtte zich tot de toekomst die gepersonaliseerd wordt door de huidige generaties. De generaties die zijn visie omarmen al hebben zij niets van mee gekregen op uw scholen en universiteiten.

Al een eeuw en jullie en uw meesters werken aan het verbannen van de geest van El Khattabi uit het collectief geheugen van Marokko en de Marokkanen. Maar de overlevingdrang heeft jullie verslagen. Abdelkrim leeft door de wilskracht van hen wiens geheugen u gewist en identiteit verdomd dacht te hebben.

Jullie weten maar al te goed dat El Khattabi geen vijand is. U verdient de eer van zijn tegenstand niet. Hij had het bij het juiste einde toen hij u ‘halve mannen’ en ‘bebaarde machines’ noemde. Hij bespotte u zelfs bij zijn vrienden! Luister eens naar deze anekdote dat ik in 2001 persoonlijke van Said el Khattabi, de zoon van Abdelkrim, in Nederland hoorde.

Toen koning Hassan 2 Cairo bezocht waren er verscheidene pogingen geweest om een ontmoeting te plannen met Abdelkrim el Khattabi. Zoals eerder ook het geval was met  de sultan Mohamed 5. De pogingen mislukten echter. El Khattabi bracht toen zijn kinderen bij elkaar en vroeg ons: ‘wie is naar jullie mening de verliezer in deze?’ Abdelkrim vervolgde en antwoorde ‘De koning is de verliezer, want koningen zijn er overal en zijn altijd geweest, daarentegen is er in de wereld maar één Abdelkrim!’

Dit is de Abdelkrim die zijn meerwaarde kent. Dat is de trots en de waardigheid die essensieel zijn in het leven.
Concentreer je eens goed op de betekenis van deze oproep van El khattabi op 20 februari 1954 aan de Marokkaanse rekruten in het Franse leger:

‘Er is geen plaats voor profiteurs tussen ons, geen bestaansrecht voor verraders in ons vaderland. Het is een groots volksrevolutie voor de vrijheid. Voorwaarts, allen die jarenlang niet anders dan slavernij en ontbering hebben gekend. Verenigt u vol passie! schouders eronder voor een toekomst met totale bevrijding, een absolute onafhankelijkheid en een feitelijke ontruiming’

Hier typeert Abdelkrim de rekruten dus als profiteurs en verraders. Hij noemt hen die het land vergokt hebben een verraders gebroed. Noemde hij dit gebroed in Marokko, Algerije en Tunesie eens niet: ‘ Deze pronkers met de nederlaag zijn er ook in ons land, we mogen niet toelaten dat ze ons ontmoedigen en ons nobele strijd bagatelliseren. Zege is de bondgenoot van hen die strijden voor de waarheid.’?

Zij die strijden vanuit de verkeerde loopgraaf en zij die pronken met een nederlaag zijn van alle tijden en overal. Abdelkrim weet als geen ander dat deze verraders en  predikers der nederlaag het instrument zijn die jullie meester hebben gebruikt om zijn project een wiegmoord hebben bezorgd. Weten jullie nog dat jullie meester Lyautey zijn leidinggevenden in Frankrijk rapporteerde dat als het project van l Khattabi zou slagen het uniek zou zijn in de koloniale wereldrijken. Lyautey had het over een islamitische fundament die Abdelkrim voorbereidde in de Rif. Dit was een opzettelijke typering. Hij wist dat als hij vertelde dat het de eerste modern en democratisch plan is in de islamitische wereld dat dit het einde van het protectoraat betekenen. Het protectoraat kwam volgens zijn bewering en die van zijn meesters immers om Marokko te moderniseren en beschaving te brengen.

Herleid hieruit niet dat Lyautey de inhoudelijkheid van het plan van Abdelkrim niet begrepen heeft bevat. Integendeel! Hij heeft als geen ander de doelstelling van het plan van Abdelkrim begrepen. Juist deed hij zijn uiterste best om deze plannen te bestrijden. Hij, zijn land Frankrijk en Spanje. Deze kregen zelfs steun van Groot- Brittannië die een de zee isoleerde onder het mom smokkel tegen te gaan. Zonder enig aarzeling kunnen we zeggen dat het een wereldoorlog was tegen de Rif en de Riffijnen. Ongeveer 1 miljoen soldaten werden geleid door 60 generaals en 3 maarschalken verklaarden de Rif en Abdelkrim de oorlog. Als Abdelkrim inderdaad een rebel is zoals jullie meesters beweerden, waarom al deze inzet van legereenheden en geschut die effect niet minder waren dan die ingezet zijn in de eerste wereldoorlog? Sterker nog, Spanje gebruikte hierbij zelfs chemische wapens waar een internationaal verbod op rust.

Heeft iemand van jullie ooit een miljoen soldaten, 60 generaals en 3 maarschalken bestreden? Verveel je je niet met het zoeken in jullie historische dossiers. Want jullie durven nog geen geweer aan te raken.
Abdelkarim heeft ons nooit verlaten. Abdelkrim is in onze harten, verstand en ziel.

Hij is onze geschiedenis, jullie hebben je eigen geschiedenis.
Hij is onze toekomst, een toekomst die jullie zullen ontberen.

Recensie van ‘Goudstof’

De woestijn van zijn eigen jeugd vormt het decor van dit epische verhaal over een bedoeïen en zijn kameel (eigenlijk: dromedaris of mehari). Het begint ermee dat Oegajjad van de leider van zijn stam een prachtig en gaaf exemplaar krijgt met een bijzondere gevlekte vacht. Hij vat meteen een bijzondere genegenheid voor zijn dier op, die wederzijds lijkt te zijn, zeker in de beleving van Oegajjad. De held van het verhaal maakt een wat naïeve indruk. Hij begrijpt de impact van de wetten die het stamleven reguleren niet helemaal, alsof de liefde voor zijn mehari hem blind maakt. Want al snel brengt het uiterst viriele dier hem in de problemen. Doordat het zich inlaat met verdachte vrouwtjeskamelen loopt het de schurft op. Oegajjad krijgt raad om het dier te laten genezen met een zeer krachtig kruid, maar onder invloed van het medicijn slaat het op hol en wordt Oegajjad meegesleept op een hallucinerende en bloedige tocht door de woestijn. Daarbij redt de mehari op een wonderlijke manier het leven van zijn eigenaar, waarna de band tussen beiden nog hechter wordt.

Oegajjad roept het onheil over zichzelf af. Hij trouwt tegen de wil van zijn vader (‘Trouw haar en wees vervloekt’) en wordt door zijn stam verstoten, zodat hij met vrouw en kind zich moet zien te redden in de onbarmhartige woestijn. Uit arren moede geeft hij zijn mehari in onderpand aan wat al snel een onbetrouwbare kerel. Deze eist in ruil voor zijn dier, zijn vrouw, met wie hij altijd al had willen trouwen omdat ze verwant zijn, en zijn kind op. Na enige overweging stemt Oegajjad hierin toe. Het lijkt ongelooflijk, maar het rare is, dat je als lezer inmiddels zo door het verhaal bent meegesleept, dat zijn keuze je volstrekt geloofwaardig en logisch voorkomt: “Voor alles waren ze één en hoe kon hij hem dus nu in de steek laten en de duisternis van de nacht gebruiken om er als een dief vandoor te gaan? Hoe kon hij hem uit zijn ziel wegrukken, alsof hij een ring van zijn vinger rukte? Hoe kon hij zijn dier voor de ogen van de barbaren en vreemdelingen in de Danbaba-woestijn alleen laten? Hoe kon hij zoiets durven en een dergelijke misdaad begaan, alleen maar vanwege een vrouw en een kind en iets idioots als wat in de woestijn schande heet?” (p. 109).

Als hij bovendien bij de ruil nog een zakje goudstof ontvangt, gaat het van kwaad tot erger. Oegajjad wordt de paria van de woestijn. Hij is zijn leven niet veilig, omdat ze hem willen doden vanwege de schande die hij heeft veroorzaakt en vanwege het kostbare goudstof dat hij met zich meedraagt. Oegajjad slaat op de vlucht, terwijl tegelijkertijd in het noorden een oorlog uitbreekt (tegen de Italianen) en in het zuiden een hongersnood heerst. In een grot in de bergen probeert hij zich te verstoppen en aan zijn belagers te ontkomen. Maar ze vangen zijn kameel en dat lokt hem uiteindelijk uit zijn schuilplaats tevoorschijn, met noodlottige gevolgen.

Goudstof is een verhaal over het leven in een wreed klimaat. Het verhaal van Oegajjad en zijn kameel, zou je kunnen lezen als een liefdesgeschiedenis. Het tragische is dat de zachtheid en de genegenheid die in deze relatie aan de orde is, uiteindelijk ten onder gaan. Want de woestijn is onbarmhartig. De wetten van de stam en de traditie waarborgen het overleven. Wie daartegen zondigt, komt buiten de gemeenschap te staan. De eenling delft het onderspit. Een jammerlijk einde van een meesterlijk verteld verhaal.

Door:
Bert Altena

Deze recensie verscheen eerder in WIJ

Het sociale zekerheidsverdrag met Marokko dient te worden opgezegd

Marokko negeerde tot nu toe elk contact hierover. Al in april 2011 is een aanzet tot overleg door Nederland gegeven en inmiddels is het 2013 en men is totaal niets opgeschoten.

Dit was voorspelbaar. De Marokkaanse overheid geeft alleen thuis als er geld het land kan binnen stromen maar niet als die stroom dreigt te worden ingedamd. Gewoon weg met dat verdrag. Het is tenenkrommend, als je de uitzending van Nieuwsuur bekijkt van maandag 18 februari 2013. als je ziet hoe de Marokkanen met al hun uitkeringen ver boven de gemiddelde levensstandaard zitten. Aanpassing naar beneden is duidelijk geheel terecht en ze mogen blij zijn dat dit (voorlopig)niet met terugwerkende kracht wordt uitgevoerd.

Drie arrestaties voor dood Anthony

In Rotterdam en Schiedam zijn deze week drie verdachten aangehouden voor betrokkenheid bij de schietpartij aan de Westkousdijk in Rotterdam op 5 mei vorig jaar. Daarbij kwam de 22-jarige Anthony Fernandes om het leven.

Dat meldde de politie woensdag. Een arrestatieteam hield maandagochtend bij metrostation Zuidplein een 25-jarige man uit Rotterdam aan.

Woensdagochtend werd een twee verdachte, een 21-jarige man uit Schiedam, in zijn woning aangehouden. In een woning in Rotterdam werd diezelfde dag een leeftijdgenoot door de politie gearresteerd.

De politie sluit niet uit dat er nog meer aanhoudingen volgen. Eerder werden in deze zaak al twee mannen aangehouden, te weten een 34-jarige Rotterdammer en een 21-jarige Schiedammer. De laatste is nu opnieuw aangehouden.