Opstand in de Rif: Hoe nu verder?

Over deze vraag vond in een uitverkochte zaal in De Balie op 22 september een debat plaats over de strijd voor sociale rechten in de Rif, in Noord Marokko.
De protestbeweging is in oktober 2016 ontstaan naar aanleiding van de tragische dood van visverkoper Mohsin Fikri. De beweging kon ander halfjaar regelmatig protestbijeenkomsten organiseren tot mei 2017, toen besloot de overheid enkele honderden demonstranten te arresteren. Velen van hen zijn gemarteld en tot hoge straffen veroordeeld, waaronder de leider Zefzafi tot twintig jaar.

Rachid Benhammou, cultureel ondernemer en freelance journalist, ging als eerste het gesprek aan met Asis Aynan, Riffijn en publicist en filosoof Maarten Doorman over de vraag; of het streven naar een onafhankelijke Rif, slechts een romantisch streven is of een reëel toekomst perspectief. Naar mening van Maarten Doorman, stamt het idee dat volk en staat samenvallen van de filosoof Jean Jacques Rousseau( Du contrat social) en staat de houdbaarheid van dit idee al geruime tijd ter discussie. Doordat volkeren zeker tegenwoordig pluriform zijn en vele identiteiten kennen, lijkt het hem niet het juiste antwoord. Naar zijn idee, zou er een onderscheid gemaakt moeten worden tussen het streven naar autonomie en het streven naar een onafhankelijke staat. Erkenning van cultuur, taal enz. en het streven naar zelfbeschikking vormen wel de motor van de sociale beweging.
Aynan typeerde de verhouding tussen de Koning en zijn elite en het volk, zeker het Riffijnse volk als ‘een mislukte date’. ‘De klik is er niet en die is er nooit geweest’. Sterker nog de Koning heeft het volk laten zitten en kwam menig maal niet opdagen. Toch probeert men net als in het programma “First Date’ steeds weer met een volgende date de situatie te verbeteren. Volgens Aynan werkt dat niet en zal het Riffijnse volk zijn eigen weg moeten gaan. Zij zijn te vaak verraden; er is oorlog tegen hen gevoerd, zij zijn gebombardeerd, opstanden zijn neergeslagen, zij worden tot op de dag van vandaag onderdrukt en gemarteld. Zij hebben het recht nu voor zichzelf te kiezen. Op de opmerking dat Zefzafi en de Hirak, deze eis nooit heeft verwoord, antwoordde Aynan, dat hij dan geen twintig maar 40 jaar had gekregen.

Over de invloed die andere landen, zoals Nederland en de EU kunnen aanwenden om de situatie in de Rif te verbeteren, ging Rachid in gesprek met Lilian Ploumen, oud minister en momenteel 2e Kamerlid van de PvdA. Haar verhaal over haar reis naar Marokko samen met Europarlementariër Kati Piri, illustreert deze verhouding. Als politici uit andere landen al belangstelling tonen voor de situatie in Marokko en het bijzonder in de Rif, worden zij niet serieus genomen en in het geval van Ploumen en Piri niet toegelaten. Nederland heeft bij monde van Stef Blok laten weten dat de straf voor de demonstranten in de Rif wat zwaar leken uit te vallen. Door deze toch zeer voorzichtige woorden, werd de ambassadeur in Marokko op het matje geroepen. Nederland is daarmee het enige land in Europa, die zich over de situatie in de Rif heeft uitgelaten.

Ploumen is van mening dat de EU de mensenrechtenschendingen bij een bevriende natie, waarmee zij handelsbetrekkingen heeft en verdragen sluit over veiligheid en migratie, dient aan te kaarten. Het is de PvdA echter niet gelukt om zelfs in de eigen Sociaal Democratische fractie daar de handen voor op elkaar te krijgen. Vooral in Spanje en Frankrijk is de stilte oorverdovend. Wel is de mensenrechten prijs, ‘De Sacharov prijs’ voor Zefzafi aangevraagd, deze aanvraag diende door 40 medeparlementariërs worden ondertekend. Dit is gelukt. Ook wordt er een lobby gevoerd om meer EU fondsen ten goede van de Rif te laten komen onder voorwaarde dat deze gecontroleerd worden door de EU en de bevolking van de Rif.

Doordat er zoveel verschillende belangen spelen, is het moeilijk om in de EU resultaten te boeken. Op een vraag uit de zal wat daaraan gedaan kan worden, antwoordde Ploumen, dat demonstraties zoals in Brussel en Den Haag helpen om de zichtbaarheid te vergroten. Ook zouden gesprekken met alle fracties van het Europees parlement kunnen helpen.

Na een intermezzo van Choukri el Bouchahati, dat veel bijval uit de zaal kreeg, werd het laatste gesprek gevoerd met Btisam Akarkach, sociologe en redactrice van de publicatie ‘Opstand in de Rif’ en Abdennatij Benseddik webredacteur van AmazighTimes.nl. Zij gingen nader in op wat de Hirak doet met de Riffijn in Europa vooral bij de jongere Riffijn. Beiden benadrukten het gebrek aan informatie, geen kennis van de geschiedenis, de oudere generatie heeft om heel begrijpelijke redenen er niet over verteld. En op de jaarlijkse vakantie na, was men niet of nauwelijks bezig met hun roots. Op een kleine groep na, was men zich dan ook niet bewust van de Amazigh achtergrond. Daar heeft de Hirak wel verandering in gebracht. Jongeren van Marokkaanse herkomst ervaren volgens Bitsam een leegte, door een onduidelijk beeld van de eigen geschiedenis en door bijvoorbeeld taalverlies, men spreekt geen Arabisch en ook de taal van de ouders niet. Deze leegte werd voor een deel van de jongeren door religie gevuld maar nu ook door hun culturele achtergrond. Deze vorm van emancipatie is van groot belang. Zij zijn dan ook naarstig op zoek naar informatie en dan wel in het Nederlands, vandaar de publicatie, waar Zefzafi zelf het voorwoord voor heeft verzorgd. Ook de Hirak in de Rif werd geconfronteerd met het gebrek aan kennis bij de jongeren in de Diaspora. Maar men kan wel concluderen dat De Hirak leidt tot een grotere eigenwaarde onder de Riffijnen in Marokko en in Europa.

Natij beaamt wat Bitsam naar voren brengt. Amazigh Times is opgericht na de opstand van 20 februari in 2011, tijdens de zogenaamde Arabische lente. Deze opstand die ook zeer gewelddadig werd neergeslagen, leidde tot ook veel vragen onder de jeugd in Nederland en Vlaanderen. En omdat de media in Marokko een zeer eenzijdig beeld schetsen, waren de oprichters van Aamzigh Times van mening, dat ook de demonstranten aan het woord moesten komen. Op de vraag hoe je kan voorkomen, dat Trollen aan het woord komen of dat er fake news wordt verspreid, antwoordde Natij, dat zij veel, vooral tijdens de protesten van de Hirak met live-stream werken, wat je ziet is ‘what you get’. Dat is de functie van de burgerjournalist in de Rif, je ziet direct wat zich afspeelt. Het publiek dat de site Amazigh Times.nl bezoekt is tussen de 13 en 35 jaar. Na vragen en commentaar uit de zaal werd de avond afgesloten met de opmerking dat voor een vervolg gezorgd zal worden en zorgde Choukri voor een muzikaal uitgeleide.

Rotterdam verwelkomt “Djemaa el Fna festival”

In Rotterdam loopt het festival “Djemaa el Fna Rotterdam” dit jaar van vrijdag 21 tot zondag 23 september in het Museumpark.

Zoals op het echte Djemaa El Fna plein in Marrakech brengen “de warme rook van de barbecues en de ritmische trommels de sfeer” van Marokko tot leven in Rotterdam, leest men op de website van het evenement.

Het Museumpark wordt voor enkele dagen een gigantisch openluchtrestaurant en festival met theatervoorstellingen, muziek en comedy maar ook culinaire tours, talkshows en kookdemonstraties.

Tijdens het hele festival kunnen bezoekers genieten van de heerlijke Marokkaanse keuken. Meer dan 40 koks zullen van familierecepten tot streetfood koken.

Geert Wilders stunt met aanbiedingen enkele reis naar Marokko: ‘Vlieg naar huis voor €59?

PVV-leider Wilders is onder de indruk van de reclamecampagne die vliegmaatschappij Air Arabia momenteel voert onder anderen op de achterkant van Nederlandse bussen. Voor slechts €59 heb je al een enkele reis naar Marrekech en omstreken, en daarvan zegt de PVV-leider: “Kijk, dat is nog eens reclame!”

Vandaag in Twitterland: PVV-leider Geert Wilders heeft een nieuwe creatieve manier gevonden om zijn ‘minder-minder-minder Marokkanen’-statement te herhalen zonder dat hij het daadwerkelijk letterlijk hoeft te herhalen. Want bedenk wel: het is een uitlating waarvoor de PVV-politicus gestraft is in een rechtszaak, al loopt er nog wel een hoger beroep tegen dat overigens nog moet starten.

Kijk dat is nog eens reclame :-)pic.twitter.com/xqwwAUbZHW

— Geert Wilders (@geertwilderspvv) September 7, 2018

Reactie op verzoek commissie over de veroordelingen in Marokko in verband met de Rif-protesten

Tijdens het Algemeen Overleg inzake Marokko van 28 juni jl. verzocht de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken om een schriftelijke appreciatie (bij voorkeur in de zomer) van de rechtsgang, na bestudering van de onderbouwing van de vonnissen in Marokko in verband met de protesten in de Rif. Daarbij was ook verzocht om in te gaan op het aspect van de inroeping van de staatsveiligheid, alsook de omstandigheden in de gevangenissen. Alhoewel de vonnissen nog niet openbaar zijn gemaakt, bied ik u hierbij graag een eerste reactie aan op dit verzoek.

In reactie op het incident waarbij een visverkoper in Al Hoceima op 28 oktober 2016 omkwam toen hij een partij in beslag genomen illegaal gevangen vis trachtte terug te halen uit een vuilniswagen, volgden maandenlang demonstraties, waarin uiting werd gegeven aan maatschappelijke onvrede over vermeende achterstelling en verwaarlozing van de Rif. Hier werd aanvankelijk niet scherp op gereageerd. Nadat de leider van de Hirak-beweging, Nasser Zefzafi, in mei 2017 een imam had onderbroken in de moskee, is echter een groot aantal actievoerders gearresteerd en vervolgd. De rechtszittingen vonden onder meer plaats in Al Hoceima en Nador. De belangrijkste actievoerders stonden terecht in Casablanca. De zittingen zijn bijgewoond door vertegenwoordigers van de Nederlandse ambassade. Daarbij is er ook contact geweest met enkele advocaten van de verdachten. Ook enkele andere EU-ambassades woonden zittingen bij Buitenlandse waarnemers konden de zittingen zonder problemen bijwonen.

In totaal zijn meer dan 800 Hirak-aanhangers aangehouden in verband met de Rif-protesten. Hiervan zijn er meer dan 400 veroordeeld. Een groep van 53 van de belangrijkste actievoerders en ook journalisten is op 26 juni jl. door de rechtbank in Casablanca veroordeeld tot gevangenisstraffen variërend van 1 tot 20 jaar. De leider van de protestbeweging, Nasser Zefzafi, heeft evenals drie andere leiders 20 jaar opgelegd gekregen. Drie anderen kregen 15 jaar opgelegd en zeven 10 jaar. Tien aangeklaagden kregen 5 jaar opgelegd, negen kregen 3 jaar gevangenisstraf, achttien 2 jaar en twee 1 jaar. Een beklaagde kreeg enkel een geldboete. De zwaarste straffen werden uitgedeeld vanwege het in gevaar brengen van de staatsveiligheid, een delict waarop maximaal de doodstraf staat. Al met al heeft het proces 9 maanden geduurd. Vrijwel alle beklaagden hebben

afgezien van het voeren van een verdediging, omdat zij het proces niet eerlijk vonden. Op één na is door allen hoger beroep aangetekend.
Ik heb publiekelijk gesteld op 27 juni dat deze straffen aan de hoge kant lijken. Veel gestraften zijn jong, en hadden nog geen strafblad. Dit standpunt is op 27 juni ook door een hoogambtelijke delegatie aan het Marokkaanse ministerie van Buitenlandse Zaken kenbaar gemaakt.
Verder heeft geen enkele Europese lidstaat zich over de strafmaat uitgesproken.

Inmiddels hebben in totaal 188 veroordeelden op 21 augustus jl. van de Marokkaanse Koning gratie gekregen in het kader van de viering van het offerfeest. Elf hiervan zaten gevangenisstraffen van 2 à 3 jaar uit.
Onder de amnestie vallen niet de vier die tot 20 jaar gevangenisstraf werden veroordeeld.

Verschillende mensenrechtenorganisaties stellen dat sommige gevangenen niet conform de internationale mensenrechtennormen behandeld zijn. Deze berichten zijn zorgelijk. Nederland heeft hiervoor aandacht gevraagd bij de Marokkaanse autoriteiten.

Het is nog te vroeg om een definitief oordeel te geven over de gehele procesgang aangezien de vonnissen nog niet openbaar zijn gemaakt. De advocaten wachten zelf ook nog op publicatie daarvan alvorens de beroepsprocedures te starten. Zoals ik Uw Kamer op 28 juni ook aankondigde zal de Nederlandse ambassade de rechtszittingen in het kader van de beroepsprocedure wederom bijwonen. Na afloop van de beroepsprocedures, wanneer de vonnissen definitief zijn, zal u een nadere appreciatie toekomen.

De minister van Buitenlandse Zaken,

Stef Blok

BRON:tweedekamer

Daar komen de helmen

Daar komen de helmen’ is de titel van het nieuwe boek van cartoonist en kunstenaar Mohand Abttoy. Het boek geeft ons inzicht van hoe de Riffijnse volksbeweging gezien wordt door een kunstenaar die betrokken was bij de volksbeweging sinds het begin.

De titel verwijst naar de Riffijnse opstand van 1959, dat beantwoord werd door Rabat door duizenden soldaten naar het gebied te sturen. Duizenden Riffijnen werden toen gedood of ontvoerd en gemarteld.
De grote aanwezigheid van de repressietroepen in Arif, vooral sinds het begin van de volksbeweging, doet veel mensen denken aan de ‘asagwas iqabban’, oftewel ‘het jaar van de (leger)helmen’.

In een gesprek met ArifNews zei Mohand Abttoy dat de titel verwijst naar de opstand in 1959. ”De helmen staan symbool voor de soldaten die het onrecht van de Makhzen (het regime) verdedigen. ‘Iqabban’ staat gegrift in het collectief geheugen van de Riffijnen en gaat terug naar 1959 en zelfs naar de tijd van Abdelkrim Elkhattabi”, aldus Abttoy.

Het boek begint met een introductie met de nodige historische informatie om de cartoons te begrijpen. Naast de cartoons en schilderijen bevat het boek ook een gedicht over Alhoceima, geschreven door Mohand zo’n 25 jaar geleden, met Nederlandse vertaling.

Storingen op vluchten Royal Air Maroc tussen Amsterdam en Casablanca vandaag

Royal Air Maroc blijft moeilijkheden ervaren door de staking van een deel van de piloten. Op maandag worden opnieuw veel vertragingen en annuleringen verwacht.

De Marokkaanse vliegtuigmaatschappij waarschuwt onder meer voor storingen op volgende vluchten:

 AT850 : Casablanca – Amsterdam 
 AT851 : Amsterdam – Casablanca

Zeker zes vluchten tussen Agadir, Parijs, Casablanca en Straatsburg die vandaag gepland stonden werden reeds geannuleerd.

Aan de gedupeerde klanten wordt gevraagd op contact op te nemen met de klantendienst van Royal Air Maroc.

Begin vorige week wachtten passagiers in Brussel 40 uur op vlucht van Royal Air Maroc alvorens te vernemen dat deze was geannuleerd.