Hardhandig optreden in de Rif resulteert in een Exodus richting EU


vertaald door: Noureddine Adherbal

Het Alhoceima’s Mohammed VI plein – de scène van een jaarlange onrust in deze op een heuvel gebouwen stad in Noord-Marokko – kan een reusachtige regenboog in de lucht boven de Middellandse Zee worden gezien.Op de grond zijn echter de levens van de etnische Amazigh-mensen in de verarmde Rif-regio minder kleurrijk. Agenten in oproeruitrusting vullen het plein anticiperend op protesten gepland rond de verjaardag deze week van de dood van een lokale visser, Mouhcine Fikri.




Fikri werd in 2016 vermorzeld in een vuilniswagen, toen hij zijn vangst probeerde te redden, die door de politie in beslag was genomen. De mechanische pletter van de vuilniswagen heeft hem in een straat dicht bij het plein gedood, waardoor een volksopstand ontstond werd die zich verspreidde over het gans land.

Het leidde tot de Volksbeweging-Hirak ash Shaabi, een protestbeweging die de grootste uitdaging vormt voor de autoriteiten sinds de “Arabische” lente van 2011, toen de koning concessies deed in de hoop om de opstanden te beperken. Marokko heeft gereageerd door de Hirak’s leiders in hechtenis te nemen, journalisten op te sluiten en repressief optreden tegen de betogers.

Het heeft ook geleid tot een uittocht van vervolgde Rifijnen en werkloze jongeren, van wie veel geprobeerd hebben om Europa te bereiken. In de zomer is het aantal vluchtelingen en migranten die de reis tussen Marokko en Spanje riskeerden sterk gestegen. In augustus werd er op een dag bijna 600 mensen van de kust van Tarifa gered.

Volgens de laatste cijfers die Frontex heeft uitgegeven “in de eerste acht maanden van het jaar bedroeg het aantal migranten dat naar Spanje vluchtte [voornamelijk uit Marokko over de Straat van Gibraltar] ongeveer 13.600, bijna drie keer zoveel als dezelfde periode in 2016 “.
Europese ambtenaren kijken naar de ontwikkelingen met interesse. Na de succesvolle instroom van een immigratiestroom via het centrale Middellandse Zeegebied via Italië en via het oostelijke Middellandse Zeegebied via Griekenland, wil Brussel geen nieuwe instroom in het westen opnemen.

Marokko grenst dan ook aan een van de langlopende”immigratiehotspots” op de zuidelijke flanken van Europa – de sterk versterkte enclaves van Ceuta en Melilla, die voor de Afrikanen steeds moeilijker zijn geworden om over te steken.
De huidige situatie in de Rif moedigt een nieuwe golf van jonge, gemarginaliseerde Marokkanen om de oversteek te wagen naar het noorden.

El Mortada Iamrachen, een 30-jarige voormalige imam van de lokale moskee en prominente activist, werd in juni gevangen genomen wegens zijn steun voor de Hirak. Hij zei dat zijn vader zo geschokt was dat hij op dezelfde dag stierf dat zijn zoon in de hoofdstad, Rabat, in de gevangenis werd gegooid.
“De stad Hoceima bevindt zich in een toestand van verdriet en woede – werkloosheid, gebrek aan financiële middelen, drugs, geheime immigratie en arrestaties hebben allemaal bijgedragen tot deze catastrofale situatie,” zei hij in een interview met hem in de stad. “Onze gezinnen lijden en als we naar buiten gaan, weten ze niet of we naar huis terug gaan of naar de gevangenis gaan.”
De plotselinge dood van Iamrachen’s vader betekende dat de autoriteiten zich gedwongen voelden hem vrij te laten, maar velen – waaronder de protestleider, Nasser Zefzafi, blijven achter de tralies. Tenminste 400 mensen zijn van mening dat ze in de gevangenis zijn in verband met de Hirak, de meeste in Ouchaka-gevangenis in Casablanca. Sommigen zijn in hongerstaking gegaan.

De beweging begon nadat Zafzafi tot protesten opriep n.a.v. de dood van Fikri. Mohammed VI plein werd een frequente scène van protesten, waaronder op 18 mei, toen de burgers van Alhoceima hun grootste demonstratie hielden, met de naam “vrijheid, waardigheid en sociale rechtvaardigheid”.
De hardhandige optredens van de politie begonnen eind mei met een reeks arrestaties. Het protest op 20 juli in het plein werd verstoord door politie gewapend met gummiknuppels en het gebruik van traangas. Imad el-Attabi, een 22-jarige die die dag gewond is geraakt, is begin daaropvolgende maand overleden. Sindsdien hebben sporadische protesten plaatsgevonden in andere steden in de Rif-regio en demonstranten organiseren nu demonstraties voor de herdenking van Fikri’s dood deze week.

Nawal Ben Aissa, een 36-jarige Amazigh en moeder van vier kinderen die de Guardian ontmoette in Alhoceima, zei dat n.a.v. de Volksbeweging het de eerste keer was in haar leven dat ze naar buiten kwam om te protesteren.
“De Volksbeweging is voor een goede toekomst, om te kunnen leven, werk te hebben, een ziekenhuis voor kankerbehandeling, een universiteit. We zijn naar buiten gekomen om deze dingen te vragen”zei ze
De dichtstbijzijnde universiteit ligt in Oujda bij de Algerijnse grens, ongeveer 160 kilometer (260km) verder. Kankerpatienten moeten een 12-uurige reis met de bus maken om naar Casablanca te gaan voor behandeling – niet veel kunnen een vliegticket betalen.
“Mensen willen liever naar Spanje – naar Europa gaan, omdat er hier geen werk is,” zei Ben Aissa.

Ze werd twee keer in juni gearresteerd en opnieuw in september en wacht nu op haar proces. ‘Ik ben ervan beschuldigd dat ik de demonstraties op Facebook livestream, en anderen uitnodig om aan te sluiten aan de demonstraties,’ zei ze. “Ik heb geen angst omdat ik mijn rechten eis, maar mijn vader en mijn moeder zijn bang. Zij huilen.”
Naoufal el-Moutaoukil, waarvan de broer Ilyas sinds juni in de gevangenis is geweest, zei dat de repressieve maatregelen in Alhoceima velen dwongen om te vluchten.

“Emigratie blijft de enige optie, die veel risico’s inhoudt,” zei hij. “Het oversteken van Gibraltar is niet een spel … Er zijn sommigen die in Spanje aankomen en er zijn sommige die sterven. Ze verlaten hun land omdat ze geen toekomst hebben in Marokko. ‘
De Guardian ontmoette enkele Riffijnen in de Spaanse steden Algeciras en Tarifa die eerder in de zomer gevlucht zijn om vervolging te voorkomen. Twee broers, 28 en 19, en hun twee nichten, beide 21, waren onder degenen die in augustus uit de Middellandse Zee werden gered. Ze kwamen aan met een jetski vanuit Plage Souani, een reis van ongeveer 180 kilometer over de zee.

‘We zaten met z’n vieren op een jetski. Het kostte ons zes uur om van Alhoceima naar Motril te komen, “zei een van de vier Riffijnen, die asiel in Spanje zochten. “De Marokkaanse oproerpolitie sloeg op ons tijdens de protesten. Ik heb littekens op mijn hand. [En] we vertrokken voor werk. Er is geen baan in Rif. ”
De gespannen sfeer in Alhoceima is zodanig dat onze verslaggever door ambtenaren gekleed in gewone kleren werd onderbroken in het midden van het interview met Iamrachen. Vervolgens door drie officieren naar Casablanca begeleid en naar Londen gedeporteerd. Onderweg van Alhoceima naar Casablanca, was de Guardian-reporter getuige van de omvang van de verarming in de Rif – met wegen in verval, een gebrek aan basisinfrastructuur en desolate dorpen.

Sherif Mansour van het Comité voor Journalisten (CPJ) zei dat minstens drie journalisten achter de tralies zijn wegens hun verslaggeving uit de regio en tenminste drie andere werden dit jaar gedeporteerd. “Marokko is getuige van een dramatische ommekeer op vlak van persvrijheid,” zei hij.
In september heeft Human Rights Watch de Marokkaanse koning bekritiseerd voor het verbloemen van het politiemisbruik in Alhoceima. In zijn speech tijdens de Troondag in juli heeft Mohammed VI voor de eerste keer de problemen benoemt en kritiek geuit aan de trage ontwikkeling in de regio, maar de veiligheidsdiensten verdedigd “omdat ze hun plicht dapper en geduldig vervullen.”
Op 29 juli veroordeelde hij 42 leden van de Volksbeweging, maar veel leiders zijn nog in de gevangenis. ‘Het echte probleem is de koning’, zei een voormalig gevangene die vroeg om anoniem te blijven. “Mensen beginnen te praten over hem, maar iedereen is bang. Hij is het echte probleem in Marokko. ”

Comments

comments

Share

Laat commentaar achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *